Paluch sztywny – objawy choroby

Paluch sztywny objawia się przede wszystkim bólem dużego palca stopy podczas chodzenia. Wokół niego pojawia się również obrzęk oraz stan zapalny. W trakcie choroby dochodzi do pogrubienia stawu oraz pojawienia się wyrośli, co skutkuje problemami z noszeniem butów. Kiedy choroba jest już bardzo zaawansowana, bóle można zaobserwować nie tylko podczas chodzenia, ale także i w stanie spoczynku. Zwykle przy tej chorobie nie występuje odchylenie palucha –  jeśli już można je zaobserwować, jest ono bardzo niewielkie.

Przyczyny palucha sztywnego – urazy i inne choroby

Bezpośrednio przyczyną palucha sztywnego są zmiany zwyrodnieniowe stawu śródstopno-paliczkowego, które prowadzą do coraz większej jego deformacji. Same zmiany są z kolei często spowodowane przebytymi wcześniej urazami, przeciążeniem stawów (otyłością) oraz innymi schorzeniami, jak np. dna moczanowa, choroby reumatyczne czy też choroba Charcota. Do choroby doprowadza czasem nadmierna długość palca oraz przedłużone unieruchomienie stawu – np. w wyniku noszenia gipsu. Nie bez znaczenia jest także czynnik genetyczny, który przy dużym obciążeniu stawu wywołuje chorobę.

Leczenie schorzenia – operacyjne i bezoperacyjne

Aby nie doszło do zniszczenia stawu śródstopno-paliczkowego, w razie zaobserwowania jakichkolwiek objawów, należy jak najszybciej udać się do specjalisty. Podczas konsultacji ortopedycznej oceniany jest kształt stopy, lekarz zwraca uwagę na ruchomość stawów. Zdarza się, że potrzebny jest rezonans magnetyczny oraz badania RTG i USG. Ortopeda podejmuje też decyzję o operacji lub też – w niektórych przypadkach – o leczeniu zachowawczym, czyli bezoperacyjnym.

Leczenie operacyjne wymagane jest przy bardzo zaawansowanej chorobie. Pomaga ono wyeliminować ból oraz przywrócić ruchomość stawu. Polega na oczyszczeniu i uruchomieniu stawu, plastyce powierzchni stawowych lub też wykorzystaniu implantów, które mogą pełnić rolę stawów. Warto jednak pamiętać, że –  po przeprowadzeniu operacji –  należy słuchać zaleceń lekarskich oraz rozpocząć rehabilitację. Sama rekonwalescencja zwykle trwa od czterech do sześciu tygodni.

Leczenie bezoperacyjne stosuje się wtedy, gdy operacja jest zbyt dużym obciążeniem dla pacjenta. Wykorzystuje się wówczas wkładki ortopedyczne oraz specjalne ortezy na paluch, a także środki przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz sterydowe zastrzyki dostawowe. Przydatne okazują się być także zabiegi fizjoterapeutyczne. Lekarze zalecają pacjentom również ciepłe kąpiele oraz masaże stóp.

Paluch sztywny: co to takiego?

Istotą tej choroby są postępujące zmiany zwyrodnieniowe w obrębie stawu śródstopno-paliczkowego dużego palca, które powodują ból oraz sprawiają trudności podczas zginania i prostowania palca stopy. Nieleczone mogą doprowadzić do całkowitego uszkodzenia stawu.

W przeciwieństwie do haluksów, nie występuje odchylenie palca czy przyśrodkowe przemieszczenie pierwszej kości śródstopia. Na górnej powierzchni stawu tworzą się jednak narośla kostne (osteofity) ograniczające zakres ruchu zgięcia grzbietowego, a powierzchnie stawowe ulegają zwyrodnieniu.

Paluch sztywny: przyczyny

Przyczyny powstawania sztywnego palucha mogą być różne. Najczęściej dochodzi do niego na skutek nieprawidłowego ułożenia stopy podczas chodzenia. Jest to związane z wadą postawy lub płaskostopiem poprzecznym. Urazy, w wyniku których doszło do uszkodzenia powierzchni tworzących staw śródstopno-paliczkowaty, również predysponują do tego schorzenia.

Na tę chorobę szczególnie narażone są osoby nadmiernie obciążające ten staw, np. biegacze długodystansowi lub pracownicy, którzy muszą się często pochylać lub kucać. Rozwojowi palucha sztywnego sprzyjają też niektóre choroby, tj. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), dna moczanowa, amyloidoza.

Paluch sztywny: jakie są objawy?

Początkowe objawy palucha sztywnego nie są dokuczliwe, jednak w wyniku postępujących zmian zwyrodnieniowych nasilają się, powodując obrzęk stawów i ból dużego palca podczas jego obciążania (chodzenia, stania, pochylania się).

W miarę rozwoju choroby bóle pojawiają się coraz częściej, nawet w spoczynku, bez związku z nadmierną aktywnością fizyczną. Na górnej powierzchni stawu powstają wyrośla kostne, które utrudniają m.in. zakładanie obuwia. Ból może stopniowo przemieszczać się też na inne stawy.

Paluch sztywny: jak leczyć?

W początkowej fazie rozwoju palucha sztywnego możliwe jest uzyskanie poprawy poprzez dobranie wkładek ortopedycznych, odpowiedniego obuwia czy leków przeciwbólowych. W praktyce jednak pacjenci zgłaszają się do specjalisty zbyt późno, gdy deformacja jest już bardzo zaawansowana. Wówczas jedynym sposobem na jej zlikwidowanie staje się leczenie operacyjne .

Kwalifikacja do odpowiedniego rodzaju zabiegu uwzględnia stopień zaawansowania choroby określany przez doświadczonego chirurga stopy na podstawie zdjęć RTG, poziomu aktywności i oczekiwanych efektów. Dobrze wykonana operacja palucha sztywnego może skutecznie złagodzić dolegliwości bólowe, poprawić sposób chodu i wygląd stopy, a także zapobiec postępującym deformacjom stopy, dając choremu szansę na powrót do aktywności fizycznej i sportowej.

Czym jest paluch sztywny?

Mianem palucha sztywnego określa się stan częściowego lub całkowicie ograniczonego ruchu dużego palca u stopy. W porównaniu do palucha koślawego, paluch sztywny jest prosty, a nie wykrzywiony ku wewnętrznej lub zewnętrznej stronie. Jednak na górnej powierzchni stawu śródstopno-paliczkowego tworzą się tzw. osteofity (wyrośla kostne), które ograniczają zakres czynności palucha, a w stawach pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe.

Objawy palucha sztywnego

Ból i zaczerwienienie stawu śródstopno-paliczkowego, któremu często towarzyszy obrzęk, nie zawsze są od razu kojarzone ze schorzeniem występującym pod nazwą paluch sztywny. Tymczasem mogą to być wczesne symptomy tej choroby. Podobnie jak trudności z bieganiem czy uczucie sztywności dużego palca u stopy podczas obciążania codziennymi czynnościami.

Z biegiem czasu uporczywy ból pojawia się podczas spoczynku – także w dolnej części pleców i biodrze z powodu konieczności zmiany sposobu chodzenia. Nasilające się zmiany zwyrodnieniowe stawu śródstopno-paliczkowego wymuszają w dalszej kolejności utykanie, uniemożliwiając chodzenie i noszenie obuwia, i prowadząc do całkowitego zesztywnienia palucha.

Diagnoza

Im wcześniej nastąpi zdiagnozowanie palucha sztywnego, tym szybciej i skuteczniej można go wyleczyć. Dlatego najlepiej będzie, jeśli zgłosisz się do chirurga stopy, gdy tylko zauważysz u siebie któryś z wyżej wymienionych objawów. Jeśli je zlekceważysz i dojdzie do dużego zaawansowania, trudniej będzie Ci zwalczyć tę chorobę.

Podczas wizyty doświadczony chirurg ortopeda dokładnie zbada stopę, aby określić jej zakres ruchu. Niezbędne może okazać się też wykonanie zdjęcia RTG w celu sprawdzenia obecności występujących deformacji i oceny powstałych wyrośli kostnych lub innych nieprawidłowości, które mogły powstać w czasie choroby.

Jak leczyć paluch sztywny?

Do leczenia palucha sztywnego wykorzystuje się różnego rodzaju ortezy, wkładki do butów, leki przeciwbólowe, zabiegi fizjoterapeutyczne i w końcu leczenie operacyjne. Kolejność i kompleksowość nie są jednak takie same w każdym przypadku, lecz dobierane pod kątem indywidualnych potrzeb każdego pacjenta.

Niestety paluch sztywny jest chorobą postępującą, dlatego leczenie zachowawcze może tylko spowolnić jej progres i zmniejszyć dolegliwości bólowe, ale nie wyeliminuje problemu. Lepszym rozwiązaniem w tej sytuacji wydaje się leczenie operacyjne. Istnieje wiele metod zabiegu stosowanego przez doświadczonego chirurga stopy w leczeniu palucha sztywnego. Warto jednak pamiętać, że żadna z tych technik operacyjnych nie jest uniwersalna. Decyzję o rodzaju przeprowadzonej procedury podejmuje wykwalifikowany chirurg ortopeda w zależności od stopnia deformacji, wieku czy oczekiwań pacjenta.