Operacja palucha sztywnego – dlaczego warto się jej poddać?

Operacja palucha sztywnego niesie ze sobą szereg korzyści. Warto poddać się jej głównie ze względu na to, że ułatwia ona chodzenie, poprawia wygląd stopy, znacząco zmniejsza bóle oraz powstrzymuje postępującą deformację stopy. Co więcej, jeżeli sprawność jest w dużym stopniu obniżona, a badanie RTG wykazało destrukcję stawu, zdecydowanie trzeba się na nią zdecydować.

Jak przebiega operacja palucha sztywnego?

Operacja palucha sztywnego można wykonać na wiele różnych sposobów, np. poprzez:

• pozbycie się wyrośli kostnych, które ograniczają ruchomość stawów,
• wyeliminowanie dużych powierzchni stawowych,
• usztywnienie stawu przy wykorzystaniu metalowych implantów.

Przy wyborze metody, lekarz bierze pod uwagę stopień zaawansowania choroby, oczekiwania pacjenta oraz jego aktywność ruchową.

Na początku wykonuje się  znieczulenie dokręgowe lub ogólne. Następnie zakłada się opaskę uciskową na udo, zamykając w ten sposób dopływ krwi. W zależności od wybranej metody, operacja przebiega w trochę inny sposób.

Po przeprowadzeniu zabiegu nakłada się szwy i opatrunek. Dzień po operacji pacjent może wstawać z łóżka oraz samodzielnie się poruszać. Pobyt na oddziale trwa jedną dobę. Należy jednak pamiętać, że – aby osiągnąć pełną sprawność po operacji – należy słuchać zaleceń lekarskich oraz uczestniczyć w rehabilitacji.

Jak przygotować się do operacji?

Przed operacją palucha sztywnego, należy się odpowiednio przygotować. Przede wszystkim trzeba:

• poinformować lekarza o istnieniu chorób, takich jak: zaburzenia rytmu serca, alergie, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa czy też cukrzyca,
• unikać przyjmowania leków rozrzedzających krew, jak np. aspiryna,
• zjeść ostatni posiłek najpóźniej 6 godzin przed zabiegiem (to samo dotyczy picia),
• zrezygnować z makijażu oraz malowania paznokci w dniu operacji.

Zalecenia po operacji palucha sztywnego

Po przeprowadzeniu zabiegu należy pamiętać o tym, aby:

• nie prowadzić samodzielnie samochodu oraz nie obsługiwać maszyn (po samej operacji),
• nie moczyć rany do momentu jej wygojenia, unikać długich kąpieli w wannie i na basenie,
• ograniczyć chodzenie, utrzymywać nogę w pozycji uniesionej,
• zmieniać opatrunki zgodnie z zaleceniami lekarza,
• rozpocząć rehabilitację, która przyspieszy gojenie ran,
• nosić specjalny but

Ponadto, należy oszczędzać stopę przez pewien czas – okres ten może wynosić od 3 do 12 tygodni, w zależności od konkretnego przypadku.

Paluch sztywny – przyczyny

Wielokrotnie hallux rigidus jest mylony z haluksem, co jest błędną interpretacją, bo mimo iż oba schorzenia dotyczą tego samego stawu, wymagają innego rodzaju leczenia. Schorzenie, jakim jest paluch sztywny, przyczyny może mieć różne. Niekiedy odpowiedzialne są nieprawidłowości strukturalne stopy, innym razem winna jest wadliwa biomechanika. Często paluch sztywny dotyka osoby z defektami, np. z obniżonymi łukami stopy lub nadmierną pronacją.

Poza tym paluch sztywny może być skutkiem dziedziczenia budowy stopy, która jest podatna na rozwinięcie tego schorzenia. Dotyka też osoby wykonujące pracę z dużym naciskiem na palec. Zdarza się, że to wynik urazu, np. uderzenia w duży palec. Przyczynę powstania schorzenia określić może jedynie chirurg. Również on zaleca najlepszą metodę leczenia.

Leczenie zachowawcze palucha sztywnego sprowadza się m.in. do zmiany obuwia, stosowania wkładek ortopedycznych czy leków przeciwzapalnych. Lekarz może również zastosować terapię ultradźwiękami lub wstrzyknąć steroidy mające zmniejszyć stan zapalny i ból. Jednak zwłoka z leczeniem do czasu powstania wyrośli kostnych, co zdarza się bardzo często, oznacza, że jedyną rozsądną metodą będzie zabieg operacyjny.

Paluch sztywny – leczenie operacyjne

Dlaczego leczyć operacyjnie paluch sztywny? Niekiedy jest to bowiem jedyna skuteczna metoda wyeliminowania tego schorzenia i zmniejszenia bólu. Tym bardziej, że istnieje kilka metod leczenia operacyjnego palucha sztywnego, a właściwą lekarz dobiera w zależności od stopnia deformacji, opierając się na zdjęciu rentgenowskim. Inne czynniki brane pod uwagę to wiek, poziom aktywności pacjenta i oczekiwania co do wyniku pooperacyjnego.

Podstawowe metody leczenia operacyjnego palucha sztywnego w zależności od zaawansowania zmian:

1. Mało zaawansowane zmiany
   • debridement (oczyszczenie) stawu – usunięcie wyrośli kostnych i przerośniętej błony maziowej, ewentualnie wolnych fragmentów kostnych.
   • cheilektomia – chirurgiczne usunięcie do 1/3 grzbietowej części głowy pierwszej kości śródstopia wraz z wyroślami.
2. Średnio zaawansowane zmiany
   • cheilektomia – wycięcie wszystkich nieregularnych osteofitów otaczających staw.
   • osteotomie pierwszej kości śródstopia – skrócenie pierwszej kości śródstopia, co skutkuje rozluźnieniem stawu, poprawą ruchomości i zmniejszeniem bólu.
   • osteotomie paliczka podstawnego palucha – wycięcie fragmentu kostnego z grzbietowej części paliczka podstawnego palucha.
3. Zmiany zaawansowane
   • artrodeza (usztywnienie) stawu MTP I – usunięcie ze stawu resztek chrząstki stawowej, po czym połączenie za pomocą płytki i wkrętów palucha i pierwszej kości śródstopia.
   • endoprotezoplastyka – wycięcie zniszczonego stawu i wymiana na sztuczny.
   • implant Cartiva – wszczepienie implantu w obrębie głowy pierwszej kości śródstopia.

Niekiedy leczenie operacyjne palucha sztywnego wymaga skorzystania z kilku typów operacji, które chirurg wykonuje podczas jednego zabiegu. Od wybranej metody zależy również długość okresu rekonwalescencji.